Doelstelling en inhoud

In deze module staat de diagnostiek van de leerstoornissen dyslexie en dyscalculie centraal. Vertrekkend vanuit een algemeen theoretisch kader m.b.t. de (differentiaal)diagnostiek van leerstoornissen, wordt gewerkt naar een diagnostische procedure door kritische analyse van onderzoeksmethodieken en bestaand instrumentarium bij kinderen én jongvolwassenen. Specifieke aandacht gaat ook uit naar de diagnostiek van leerstoornissen in een meertalige context. De meest recente wetenschappelijke inzichten worden verwerkt in de sessies die zo praktijkgericht mogelijk en interactief worden ingevuld.

De module ‘diagnostiek van ontwikkelingsstoornissen’ is hierbij een mooie aanvulling.

Overzicht van de sessies

• Sessie 1 | A. Geudens & E. Meersschaert
  Algemeen kader voor diagnostiek bij leerstoornissen
  Normale ontwikkeling van lees-, spellings- en rekenproces

• Sessie 2 & 3 | C. Mostaert
  Dyslexie bij kinderen
  In deze sessies bespreken we de diagnostische cyclus bij kinderen met lees- en spellingmoeilijkheden op basis van een handelingsgerichte diagnostiek. Na een algemeen kader en bespreking van de verschillende fasen binnen de diagnostiek gaan we actief aan de slag. Dit doen we aan de hand van verschillende casussen. Op basis van intakegegevens selecteren we de geschikte testinstrumenten, aangepast aan leeftijd en hulpvraag. Vervolgens bekijken we in welke situaties we de diagnose ‘dyslexie’ al dan niet kunnen stellen, rekening houdend met de anamnestische gegevens en testresultaten. Hierbij maken we de link met de inhoud van de eerste sessie.

• Sessie 4 | V. Janssens
  In deze sessie richten we ons op diagnostiek van dyslexie bij jongvolwassenen (16+). Ondanks recente aandacht voor de problematiek, blijven er nog steeds lacunes op gebied van een wetenschappelijk onderbouwde en gefundeerde diagnose bij de doelgroep van jongvolwassenen. Dit stelt zowel onderzoekers als mensen uit het werkveld voor een bijzondere uitdaging. Na een aantal kritische bedenkingen bij de criteria voor diagnosestelling bespreken we de hiaten in het testinstrumentarium als onderdeel van een verantwoorde diagnose (van dyslexie) bij deze doelgroep en gaan we dieper in op huidig onderzoek naar de ontwikkeling van een genormeerde testbatterij voor dyslexie bij jongvolwassenen. Vervolgens schetsen we het belang van een aangepaste omkadering voor de doelgroep. De onderbouwde diagnose met sterkte-zwakte profiel is een belangrijke basis om begeleiding en faciliteiten binnen de onderwijsinstelling te verkrijgen. We besluiten de sessie met het bespreken van casussen.

• Sessie 5 | K. Schraeyen
  Leerstoornissen in een meertalige context
  Tijdens deze sessie worden verschillende types van meertaligheid besproken en worden ontwikkelingsfasen van een- en meertalige kinderen vergeleken om aldus tot een nuancering van bestaande taalontwikkelingstheorieën te komen. Vervolgens wordt stilgestaan bij de diagnostiek van leerproblemen bij meertalige kinderen. Het huidig diagnostische instrumentarium voor leerstoornissen wordt kritisch geanalyseerd op zijn betrouwbaarheid en validiteit bij meertalige groepen. Als aanvulling wordt een holistische aanpak binnen de (differentiaal)diagnostiek geschetst waarbinnen meertalige kinderen grondig kunnen worden onderzocht. De RIOT-approach en SWOT-analyse worden mede aan de hand van casussen voorgesteld.

• Sessie 6 & 7 | J. De Brauwer
  Dyscalculie is een onderwerp dat veel minder bekend is dan de andere leerstoornis ‘dyslexie’. Toch komt dyscalculie vaak voor en is de stoornis niet verdwenen eenmaal jongeren de overstap maken naar het secundair of hoger onderwijs. Er zijn drie criteria om ‘beschrijvend’ van dyscalculie te spreken: het criterium van de ‘achterstand’, de hardnekkigheid (RTI-principe of didactische resistentie), en het exclusiecriterium. In deze sessies staan we stil bij deze criteria en geven we een overzicht van een aantal cognitieve verklaringsfactoren voor rekenstoornissen. In de praktijk zien we overigens dat de verschijningsvorm van dyscalculie heel erg kan verschillen van persoon tot persoon. In de literatuur wordt daarom soms gesproken over subtyperingen. Ook hier wordt bij stilgestaan. Afhankelijk van de leeftijd van het kind zijn er tenslotte heel wat instrumenten om aan normreferentie te doen en de ernst en de hardnekkigheid (bij hertoetsing) van het probleem vast te stellen. Op een aantal van deze instrumenten wordt ingegaan. Tenslotte wordt ingegaan op de risicosignalen voor dyscalculie op kleuterleeftijd, de kenmerken van dyscalculie in de lagere school en in het secundair onderwijs, het opstellen van STICORDI-maatregelen en op wat in een gemotiveerd verslag dyscalculie moet staan.

Planning

1. Docenten | A. Geudens & E. Meersschaert - Locatie | Antwerpen - Datum | Do. 07.10.2010 | 18.00 – 21.00 u.
2. Docent | C. Mostaert - Locatie | Antwerpen - Datum | Do. 14.10.2010 | 18.00 – 21.00 u.
3. Docent | C. Mostaert - Locatie | Antwerpen - Datum | Di. 19.10.2010 | 18.00 – 21.00 u.
4. Docent | V. Janssens - Locatie | Antwerpen - Datum | Di. 26.10.2010 | 18.00 – 21.00 u.
5. Docent | K. Schraeyen - Locatie | Antwerpen - Datum | Di. 11.01.2011 | 18.00 – 21.00 u.
6. Docent | J. De Brauwer - Locatie | Gent - Datum | Do. 31.03.2011 | 18.00 – 21.00 u.
7. Docent | J. De Brauwer - Locatie | Gent - Datum | Di. 05.04.2011 | 18.00 – 21.00 u.

Docenten

In het academiejaar 2010-2011 werken mee aan deze module:

• Dr. Astrid Geudens | Psycholinguïste, is directeur van het expertisecentrum CODE Lessius. Van 1998 tot 2006 werkte zij als postdoctoraal onderzoeker van het FWO Vlaanderen op het Centrum voor Psycholinguïstiek aan de Universiteit Antwerpen. In 2006 startte ze op Lessius Hogeschool als stafmedewerker onderzoekscoördinatie waar ze met de departementen Toegepaste Psychologie en Logopedie en Audiologie het Multidisciplinair Diagnostisch Centrum voor Leerstoornissen uitbouwde dat in 2010 verder ging onder de naam CODE. Haar onderzoeksinteresses gaan uit naar dyslexie, aanvankelijk lezen en de ontwikkeling van fonologische gevoeligheid.
• Ellen Meersschaert | Logopediste, is medewerker van de expertisecel leerstoornissen op CODE Lessius. Ze is tevens verbonden aan het departement Logopedie en Audiologie van Lessius. Na haar studies Logopedische en Audiologische Wetenschappen aan de Universiteit Gent, verwierf ze expertise op vlak van diagnostiek en behandeling van taal- en leerstoornissen bij kinderen en adolescenten. Haar huidige activiteiten situeren zich enerzijds op vlak van de dienstverlening van CODE waarbij ze meewerkt aan de diagnostiek en begeleiding van dyslexie bij jongvolwassenen en anderzijds op vlak van wetenschappelijk onderzoek rond diezelfde thema's.
• Charlotte Mostaert | Logopediste, is medewerker van de expertisecel leerstoornissen op CODE Lessius en is actief binnen de cel taal en leren. Daarnaast is ze verbonden aan het departement Logopedie en Audiologie van de Lessius Hogeschool. Ze studeerde Logopedische en Audiologische Wetenschappen aan de universiteit Gent waar ze na haar studies aan de slag kon als wetenschappelijk medewerker binnen de vakgroep Neus-, Keel- en Oorheelkunde. Als zelfstandige logopediste bouwde ze voornamelijk expertise uit op het vlak van leerstoornissen. Binnen het Buitengewoon Onderwijs werd deze expertise verder uitgediept. Haar huidige wetenschappelijke onderzoeksactiviteiten richten zich voornamelijk op de diagnostiek van dyslexie bij jongvolwassenen.
• Vera Janssens | Psychologe & logopediste. Medewerker CODE - Lector Dept. Toegepaste Psychologie, Lessius.
• Kirsten Schraeyen | Lic. in de Logopedie en Audiologie, coördineert binnen de expertisecel taal en leren op CODE het onderzoek naar taal- en leerstoornissen in een meertalige context. Lector Dept. Logopedie en Audiologie, Lessius.
• Jolien De Brauwer | Psychologe; is medewerker van de expertisecel leerstoornissen op CODE Lessius.
• Lies Van Oevelen | Lector Dept. Toegepaste Psychologie, Lessius, modulesupervisor

Locatie

• Antwerpen
  Lessius Hogeschool | Campus Sint-Andries
  Sint-Andriesstraat 2 | 2000 Antwerpen
  tel. 03 206 04 91
• Gent
  Zaal Club van Eyck
  Kortrijksesteenweg 532 | 9000 Gent
  tel. 09 245 59 95